Follow by Email

Translate

Bezoekersteller

dinsdag 7 mei 2019

4 mei-herdenking Grote Kerk Naarden




Het Oranjecomité Naarden Stichting Nationale Gedenkdagen vroeg mij begin maart of ik op de 4 mei-herdenking in de Grote Kerk Naarden zes minuten (stipt!) namens de Historische Kring Bussum zou willen spreken.
Wel weer een nieuwe uitdaging, maar die ging ik maar aan. 
Het veroorzaakte in de aanloop van 4 mei bij mij wel de nodige spanning. Maar ik had mij goed voorbereid en het ging goed. 

Een paar dagen voor de herdenking zag ik in het definitieve draaiboek dat ik niet alleen eigenlijk de enige gastspreker was, maar dat ik ook was ingedeeld bij het kransleggen. Gelukkig niet op zo'n houder, want ik zie dat gestuntel altijd op tv. Ik mocht de bloemen gewoon neerleggen. Nou ja, gewoon, ik was er echt door geëmotioneerd. 

Lopend gingen wij met kransen van de Grote Kerk naar het monument op de Burgemeester van Wettumweg, door trommelaars begeleid. De stoet bestond o.a. uit genodigden zoals veteranen, de Nationale Reserve, politie, brandweer, de RK en de Protestante Kerk en de islamitische geloofsgemeenschap.
Aangekomen bij de plek waar het monument staat hadden zich al veel mensen verzameld. De padvinders stonden langs het pad opgesteld.
Twee minuten stilte, toen het Wilhelmus en samen met het bestuur van het Comité legde ik de krans. 
Deze 4 mei zal ik nooit meer vergeten.

Onderaan het beeldmateriaal is de tekst van mijn bijdrage aan deze 4 mei-herdenking te vinden. De foto's zijn gemaakt door mijn collega Jaap van Hassel.










DAT NOOIT WEER

De Tweede Wereldoorlog.
De onmetelijke ellende die dat veroorzaakte, is zo immens dat het eigenlijk niet te bevatten is.

In het ‘Gedenkboek van Putten’ uit 1948 wordt dat treffend omschreven:

‘Als heel de hemel papier was
en al het water ter wereld inkt
en al de bomen veranderden in pennen,
dan nog zou men al het lijden
en al de verschrikkingen niet kunnen optekenen.’

Het blijft belangrijk de gebeurtenissen en verhalen vast te leggen en door te geven aan onze kinderen en kleinkinderen.
Ook de Historische Kring Bussum zet zich hiervoor in,
gaat op zoek naar lokale verhalen en publiceert daarover.

Het aantal boeken dat over De Tweede Wereldoorlog verschijnt, is weer toegenomen. De belangstelling blijft.
Getuige bijvoorbeeld het succes van ’t Hooge Nest’ van Roxane van Iperen: over de dappere joodse zusjes Janny en Lien Brilleslijper, die op de Driftweg 2 in Naarden van begin ’43 tot juli 1944 tientallen onderduikers in huis hadden.

Bij twee projecten waar ik bij betrokken ben, heb ik zélf ervaren dat ook de jeugd wel degelijk geïnteresseerd is in deze periode uit de geschiedenis. Met name in de persoonlijke verhalen.

Afgelopen januari is in ons gemeentehuis een plaquette onthuld, ter nagedachtenis aan de meer dan 600 joden uit Gooise Meren, waaronder bijna 100 kinderen, die in de oorlog zijn weggevoerd en nooit meer terugkwamen.

Aansluitend was de expositie ‘Kinderen zoals jullie’ te zien.
Deze expositie maakte niet alleen op volwassen diepe indruk, maar ook op 500 Bussumse basisschoolleerlingen.
De verhalen van zes joodse kinderen uit Naarden en Bussum brachten de oorlog tot in hun eigen straat, tot aan hun eigen voordeur.

Aan het hieraan gekoppelde educatieve programma werd vol overgave meegedaan.
Een 12-jarige scholiere vouwde een gele ster. Het woord ‘Jood’ had ze doorgestreept. En vervangen door ‘Mens’.

Een maand geleden bezochten 150 leerlingen van het Goois Lyceum, in het kader van het Yad Vashem-project, de Bussumse synagoge. Geroezemoes en gegiechel alom.
Totdat: het filmpje werd vertoond waarin twee overlevenden van de Holocaust hun verhaal vertelden. Eén van deze vrouwen had in Bussum ondergedoken gezeten.
De zaal vol pubers werd muisstil.

Regelmatig wordt de Historische Kring Bussum gevraagd te helpen bij het achterhalen van oorlogsgebeurtenissen.
De uitkomsten daarvan grijpen bij de betrokkenen, én bij ons, soms diep in.

Juist aan het einde van de oorlog hebben zich in onze gemeente familiedrama’s voltrokken, die nog altijd doorwerken.

Op 25 januari 1945 werd de 33-jarige vader Dirk Gijsbertsen doodgeschoten bij een vluchtpoging uit de Brandsmaschool.
Zijn lichaam lieten de Duitsers als afschrikwekkend voorbeeld nog een dag in de sneeuw liggen.
Het houdt zijn kinderen nog altijd bezig.

Op 4 februari 1945 werden vijf mannen aan de Thierensweg gefusilleerd. Als represaille, omdat een jongeman daar 5 dagen eerder uit noodweer een Duitse soldaat had doodgeschoten.

Bij het bombardement van 21 maart 1945 op Hotel Bosch van Bredius kwamen 7 onschuldige volwassenen en 3 jonge kinderen, van met name van de familie Bouvy, om het leven.

Negen dagen later, op Goede Vrijdag 30 maart, vielen bij het bombardement op Hotel Jan Tabak zeven slachtoffers.

Een voltreffer kwam terecht op de schuilkelder in de tuin van de Bosboom Toussaintlaan nummer 6.
De vrouw van de oprichter van de Van Meurs Golfkartonfabriek, haar overbuurvrouw Nassette, twee van hun kinderen en het dienstmeisje Willemijntje van Zijl waren op slag dood.

Ook twee jonge vrouwen die op de Amersfoortseweg fietsten, werden dodelijk getroffen.

Pas begin dit jaar heb ik dit drama naar aanleiding van herinneringen van de heer Kremer kunnen achterhalen.

Ons werk is nog lang niet klaar.

Opdat ook onze kinderen en kleinkinderen niet zullen vergeten wat er toen, ook hier in het Gooi, is gebeurd.
Dat nooit weer.


Margreet de Broekert                                       
Grote Kerk Naarden, 4 mei 2019




dinsdag 30 april 2019

Bombardementen op de Bussumse hotels Bosch van Bredius en Jan Tabak, maart 1945


Hieronder het uitgebreidere artikel over het bombardement op Hotel Jan Tabak, op Goede Vrijdag 30 maart 1945, en dat op Hotel Bosch van Bredius, negen dagen eerder. Daarbij vielen 17 burgerslachtoffers.
Beide bombardementen waren zinloos, want de Duitsers hadden de hotels al verlaten. 

Dit artikel is gepubliceerd in het net verschenen themanummer van Bussums Historisch Tijdschrift over het Brediuskwartier. 
Meer informatie over dit nummer is te vinden op: 
www.facebook.com/HistorischeKringBussum 
www.historischekringbussum.nl








vrijdag 5 april 2019

Oorlogsdrama in het Brediuskwartier






Eind vorig jaar merkte een nieuw lid van de Historische Kring Bussum tijdens een informatiebijeenkomst op dat er in de afgelopen jaren veel is geschreven over de gevolgen van het bombardement op hotel Bosch van Bredius (Naarden) op 21 maart 1945, maar  nauwelijks iets over die van het bombardement negen dagen later op hotel Jan Tabak (Bussum).
Bij beide 'friendly fires' waren burgerslachtoffers gevallen, en waren de aanvallen achteraf bezien zinloos: de Duiste generaal en zijn staf hadden zich al naar elders verplaatst. 


Schokkend

Over de ellende die het bombardement op hotel Bosch van Bredius had veroorzaakt, schreef ik al eerder. Maar ook mij was niet veel bekend over de desastreuze gevolgen van de afgeworpen bommen, die bedoeld waren geweest voor hotel Jan Tabak. 

Stukje bij beetje kwam ik achter de ware gebeurtenissen. Was er in de plaatselijke geschiedkundige bronnen sprake van 'geen' of 'twee' doden, naar nu blijkt zijn op Goede Vrijdag 30 maart zeven mensen omgekomen. 
Vijf van hen verbleven in de schuilkelder in de tuin van de Bussumse A L.G Bosboom Toussaintlaan nummer 6. Deze schuilkelder kreeg een voltreffer, met alle gevolgen van dien. Ook twee jonge vrouwen, die met hun fiets op weg waren naar hun werk, werden vlak voor hotel Jan Tabak, op de Amersfoortseweg, dodelijk getroffen.
De details over de ravage in de tuin van de Bosboom Toussaintlaan zijn gruwelijk. 
Naar aanleiding van het verschijnen van mijn artikel(tje) hierover in Bussums-, Naarder- en MuiderNieuws 3 april jl. komen nog meer verhalen los. 
Deze zeven slachtoffers krijgen nu dan toch eindelijk een soort eerherstel. 

Hieronder het artikel van 3 april jl. en dat van 27 november 2013

(In het eerste nummer van Bussums Historisch Tijdschrift van dit jaar, dat eind april verschijnt, meer over deze twee zinloze bombardementen.)





zaterdag 23 maart 2019

Apen in Bussum



APEN IN BUSSUM

Onlangs sprak ik een man die mij iets zou kunnen vertellen over onderduikers in de Wilhelminakerk tijdens WO II. Hij bleek echter de gehele oorlogperiode in Indië gezeten te hebben. En dat was eigenlijk waar hij over wilde praten.
Terloops vertelde hij dat hij wel eens een vriend haf geholpen om apenhokken te repareren. En dat hij vervolgens jarenlang die hokken had schoongemaakt.
Mijn interesse was gewekt! 
Tot mijn grote verrassing en verbazing ontrafelde ik stukje bij beetje het verhaal over twee dames die midden in Bussum, aan de Brinklaan naast de apotheek, 30 jaar lang twee chimpansees in huis hebben gehad. Maar weinig Bussumers wisten hiervan. 
Hieronder het verhaal, in twee delen verschenen in Bussums- en NaarderNieuws. 




vrijdag 21 september 2018

Kunstenaarsparadijs aan de Vliegdenweg


Met heel veel plezier heb ik weer een artikel geschreven (en de foto's erbij gemaakt) voor Spiegelschrift, de Bussumse Buurtglossy.
Ik maakte kennis met o.a. een aantal prachtige, lieve vrouwen. Contacten die niet eenmalig zullen zijn.
Het thema voor dit nummer is 'Liefde'. Vrij te interpreteren. Ik werkte het uit als 'Liefde voor kunst'. 
Veel leesplezier!








woensdag 31 januari 2018

Gooise kinderen verdwenen


Ansje Busch, Mientje Bakker, Hans van der Poel en Herman Warnink

Bij toeval stuitte ik vorig jaar op een hele reeks krantenartikelen over Gooise kinderen, die aan het begin van de oorlog verdwenen waren.
Twee van hen, de meisjes Ansje Busch (10 jaar) en Mientje Bakker (14 jaar) uit Bussum, werden vermoord teruggevonden. Van de twee Hilversumse jongens Herman Warnink (12 jaar) en Hans van der Poel (11 jaar) ontbreekt tot op de dag van vandaag elk spoor. Alleen de fiets van Hans dook op.


Intensieve speurtochten

Naar alle vier deze kinderen is uitgebreid gezocht: door de politie, familie, vrienden, collega’s, dorpsgenoten. Speurhonden werden ingezet, en beloningen van 1.000 gulden werden uitgeloofd voor een ieder die meer informatie zou kunnen verstrekken. Alles zonder enig resultaat. 
Nader onderzoek verwaterde. Het was oorlogstijd en er was zoveel ellende alom. Bovendien waren er binnen de politie in die oorlogsjaren veel wisselingen. In 1945 hoopte men ‘de’ dader gevonden te hebben. Maar de Zuilense zwammenzoeker, die in de strafgevangenis van Leeuwarden vastzat voor verschillende delicten (waaronder de aanranding van een meisje vlakbij het zwembad Crailoo) ontkende iets met de verdwijningen te maken te hebben.
Van dé uitvinding van de eeuw, DNA-onderzoek, was in die tijd nog geen sprake.


Aandacht verslapt

Daarna leek de aandacht voor deze onopgeloste moorden c.q. verdwijningen geheel verdwenen te zijn. Totdat zeer recent meerdere mensen, o.a. door het fantastische digitale krantenarchief van Delpher (project van de Koninklijke Bibliotheek), weer op dit dossier stuitten.
Eén ervan was ik. Nooit eerder had ik er iets over gelezen. En als medewerkster bij de Historische Kring Bussum (HKB) duik ik toch in heel wat archieven.


Hernieuwde (media)aandacht 

Hoe meer krantenartikelen ik vond en las, hoe naarder ik ervan werd. Het bleef op de plank liggen. Maar toen men voor de vaste rubriek van de HKB in BussumsNieuws om kopij verlegen zat, besloot ik er toch maar een stukje aan te wijden. Ongeveer op het moment dat dit gepubliceerd zou worden, bleek een Hilversumse ‘cold case’-onderzoeker er een uitgebreid artikel over te hebben ingediend bij de redactie van Bussum Historisch Tijdschrift (uitgave van de HKB). Per toeval rakelden wij beiden deze zaken dus weer op.

De onderzoeker benaderde vervolgens ook de Telegraaf.
Dit resulteerde in een uitzending hierover bij Omroep Max, waaraan ik, samen met een familielid van Mientje, mijn medewerking verleende. 
NH TV besloot tot het maken van een vijfdelige serie: het verhaal van elk van de vier kinderen komt daarin aan bod. Voor de slotaflevering, met het overkoepelende verhaal, vroegen ze mijn medewerking.


Hoop doet leven

Ik blijf stille hoop houden dat na al die jaren toch nog een gouden tip boven water komt. Deze hoop is mede ingegeven door een uitspraak van de paragnost, die de familie van Mientje Bakker in de arm had genomen. Alles wat die paragnost had voorspeld, kwam uit. Eén voorspelling ligt nog ‘open’: de dader zou zijn misdaden op zijn sterfbed bekennen.

In mijn artikel in BussumsNieuws spreek ik nog wel spreek over ‘de Gooise seriemoordenaar’. 
Inmiddels ben ik er niet van overtuigd dat het één dader is geweest. De reden daarvan leg ik uit in de NH TV-reportage:
http://www.nhnieuws.nl/nieuws/219048/Het-mysterie-van-de-Gooise-moorden-Margreet-blijft-op-zoek-naar-doorbraak



Ontsnapt aan 'de' moordenaar'?!

Naar aanleiding van mijn artikel over de ‘Verdwenen Gooise kinderen’ in de rubriek van de Historische Kring Bussum in BussumsNieuws (16 augustus 2017) vertelde de 90-jarige mevrouw v.d. E. uit Naarden mij over een gebeurtenis die nog altijd in haar geheugen gegrift staat. 

In het begin van de oorlog, het was zomer, was ze samen met haar jongere zusje bloemetjes plukken op het veldje bij de Burgemeester s’ Jacoblaan.
Ineens voelde ze de aanwezigheid van iemand achter zich. Ze draaide zich om, en zag een man in gebogen houding op hen af komen sluipen. Ze aarzelde geen moment, greep haar zusje bij de hand en rende zo snel als ze kon naar huis. Of ze het aan haar ouders verteld heeft, weet ze niet meer. Waarschijnlijk niet, want of ze wel alleen naar dat veldje hadden mogen gaan?!
Een beschrijving van de man kon ze niet (meer) geven.

Mijn vermoeden is dat deze vrouw oog in oog heeft gestaan met de vermoedelijke moordenaar van Ansje Busch (Antje Boes) en Mientje Bakker (ter Haar) uit Bussum. De 10-jarige Ansje verdween op 24 mei 1941. De 14-jarige Mientje op 13 september 1941. 
Dit zusje van mevrouw v.d. E. is op 5 augustus 1941 overleden aan een hersenvliesontsteking. De zusjes van toen 10 en 14 jaar zullen ergens tussen juni en augustus 1941 misschien ternauwernood aan de dood zijn ontsnapt.

Het zusje van mevrouw v.d. E heette Miepje. Mientje Bakker werd ook wel Miepje genoemd. 
Ik heb een foto van de familie van deze mevrouw. Daarop is zij te zien, samen met haar vader, broers en zusje Miepje, allen zittend in het Spanderswoud. Het Hilversumse bos, waar de fiets van Hans van der Poel werd teruggevonden...


Links naar meer informatie en uitzendingen:



TELEVISIE

Omroep MAX
Vooraankondiging uitzending MAX:

Te zien vanaf minuut 8.45.

NH TV
(Ansje Busch)

(Hans van der Poel)

(Herman Warnink)

(Mientje Bakker)

(De vier kinderen)

KRANTEN

Telegraaf (via Pressreader)



maandag 11 december 2017

De onfortuinlijke Maria Mispelblom Beijer-Theunissen


"De onfortuinlijke Maria Mispelblom Beijer, die al schilderend aan lager wal raakte, maar nu eindelijk in ere wordt hersteld". 


Het decembernummer 2017 van Bussums Historisch Tijdschrift (uitgave van de Historische Kring Bussum) is bijna geheel gewijd aan Bussumse kunstenaars.
Ik was heel blij dat men mij vroeg om daarin over Maria Mispelblom Beijer-Theunissen te schrijven. 
Vanaf september 2015 doe ik onderzoek naar, en schrijf ik over de levensgeschiedenis van deze bijzondere vrouw. Nog altijd duiken nieuwe aanknopingspunten en schilderijen van haar op. Het uitgebreide verhaal is te vinden bij het Atria (kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis): 

Resumé van het voorwoord uit dit decembernummer: 

Sinds de komst van de spoorweg in 1874 heeft het Gooi onmiskenbare aantrekkingskracht uitgeoefend op kunstenaars van verschillende disciplines. Het was (en is) een mooie, rustige en schone omgeving om te wonen, en bovendien op steenworp afstand van de metropool Amsterdam. Vooral voor de schilders van het einde van de 19de eeuw bood deze streek bovendien een fraai decor voor hun landschappen. 
Het lijkt nogal eens alsof in Bussum vooral letterkundigen neerstreken. Maar ook Bussumse kunstenaars van formaat vestigden zich er. De eerste Bussumse schilder van formaat was Willem Bodeman. Andere (meer of minder bekende) namen zijn o.a. Jan Veth, Lambertus Zijl, Jan Verhoeven, Ben Hosman, Gretha & Adri Pieck en Peter Pontiac. En de onfortuinlijke Maria Mispelblom Beijer, die al schilderend aan lager wal raakte, maar die nu eindelijk door Margreet de Broekert in ere wordt hersteld. 
Hieronder mijn artikel in Bussums Historisch Tijdschrift. (Eerdere artikelen over Maria Mispelblom Beijer-Theunissen verschenen in BussumsNieuws van 30 maart en 6 april 2016.)